تنش در هرمز و باب‌المندب هزینه صادرات نفت را بالا برد

به گزارش آقای اقتصاد و به نقل از خبرگزاری ایسنا افزایش تنش‌های امنیتی در دو گذرگاه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، معادلات حمل‌ونقل دریایی و تجارت انرژی را وارد مرحله‌ای تازه کرده است. در پی افزایش ریسک عبور کشتی‌ها از دریای سرخ، بخشی از شرکت‌های بزرگ کشتیرانی و انرژی ناچار به بازنگری در مسیرهای حمل نفت و کالا شده‌اند؛ تغییری که به‌طور مستقیم زمان سفر، هزینه سوخت، حق بیمه و قیمت نهایی محموله‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.

بر اساس برآوردهای فعالان بخش دریایی، شماری از کشتی‌های فعال در مسیر آسیا ـ اروپا اکنون به‌جای عبور از دریای سرخ و کانال سوئز، مسیر طولانی‌تر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا را انتخاب می‌کنند. این تغییر مسیر، مدت سفر را بین دو تا چهار هفته و در برخی موارد تا حدود ۳۰ روز افزایش می‌دهد.

افزایش زمان سفر و رشد هزینه‌های عملیاتی

طولانی‌تر شدن مسیر تردد کشتی‌ها، هزینه‌های عملیاتی را به‌طور قابل‌توجهی بالا برده است. این هزینه‌ها شامل:

• سوخت اضافی
• دستمزد و هزینه‌های خدمه
• استهلاک بیشتر ناوگان
• افزایش هزینه خواب سرمایه و تأخیر در تحویل کالا

کارشناسان معتقدند این روند تنها به بازار انرژی محدود نمی‌شود و می‌تواند بر قیمت تمام‌شده طیف وسیعی از کالاهای مصرفی و مواد اولیه در بازارهای جهانی اثرگذار باشد.

کاهش صادرات نفت عربستان به برخی بازارها

برخی گزارش‌ها حاکی است حجم صادرات نفت عربستان به بازار آسیا در مقایسه با دوره پیش از بحران کاهش یافته است. در عین حال، هزینه ارسال نفت به مقاصد آسیایی از مسیرهای جایگزین، به‌مراتب بیشتر از مسیرهای عادی یا ارسال به بازارهای نزدیک‌تر ارزیابی می‌شود.

طبق این برآوردها، برای ارسال هر محموله نفت به آسیا، میلیون‌ها دلار هزینه اضافی به نفتکش‌ها تحمیل می‌شود؛ رقمی که بخش عمده آن ناشی از سوخت بیشتر، حق بیمه بالاتر و هزینه‌های عبور و خدمات بندری است. در مقابل، هزینه حمل همان محموله به برخی مقاصد اروپایی پایین‌تر برآورد می‌شود.

جهش حق بیمه نفتکش‌ها

یکی از مهم‌ترین تبعات تنش‌های اخیر، افزایش شدید حق بیمه کشتی‌ها و نفتکش‌ها در مسیر دریای سرخ است. فعالان صنعت حمل‌ونقل دریایی می‌گویند نرخ بیمه عبور از این منطقه در هفته‌های اخیر رشد کم‌سابقه‌ای داشته و در برخی موارد، هزینه بیمه هر نفتکش چندین میلیون دلار افزایش یافته است.

در نتیجه، مجموع هزینه‌های اضافی حمل یک نفتکش فوق‌سنگین شامل:

• افزایش کرایه حمل
• رشد هزینه بیمه
• مصرف سوخت بیشتر
• افزایش هزینه‌های جانبی مسیر

به سطحی رسیده که می‌تواند قیمت تمام‌شده هر بشکه نفت را چند دلار افزایش دهد.

فشار بر واردکنندگان و مصرف‌کنندگان نهایی

افزایش هزینه حمل و بیمه نفتکش‌ها، تنها متوجه شرکت‌های کشتیرانی یا صادرکنندگان نفت نیست. این رشد هزینه در ادامه زنجیره، از پالایشگاه‌ها تا شبکه توزیع سوخت و در نهایت مصرف‌کننده نهایی منتقل می‌شود. به همین دلیل، تحلیلگران هشدار می‌دهند تداوم ناامنی در مسیرهای دریایی می‌تواند به رشد بهای:

• بنزین و گازوئیل
• مواد غذایی
• کالاهای وارداتی
• حمل‌ونقل بین‌المللی

منجر شود.

تهدید تازه برای زنجیره تامین جهانی

بازار جهانی انرژی در حالی با این تحولات روبه‌رو شده که پیش از این نیز از نوسانات ژئوپلیتیکی، تغییرات تقاضا و فشارهای تورمی آسیب دیده بود. اکنون اختلال در دو گذرگاه کلیدی دریایی، بار دیگر این نگرانی را پررنگ کرده که هزینه تجارت جهانی در ماه‌های آینده افزایش یابد و زنجیره تامین با اختلال بیشتری مواجه شود.

کارشناسان می‌گویند اگر وضعیت موجود تداوم یابد، شرکت‌های کشتیرانی، پالایشگاه‌ها و واردکنندگان ناچار خواهند شد هزینه‌های بالاتر حمل و ریسک تجاری را در قراردادهای جدید لحاظ کنند؛ موضوعی که می‌تواند بر قیمت جهانی نفت و سایر کالاهای راهبردی اثر بگذارد.