بزرگترین شوک تاریخ؛ بحران انرژی فعلی رکورد کاهش عرضه روزانه نفت را شکست

تحلیل آماریِ رویترز از وضعیت بازارهای انرژی نشان می‌دهد که اوج کاهش عرضه در جریان بحران کنونی از ۱۴ میلیون بشکه در روز فراتر رفته است؛ رقمی که معادل حدود ۱۳.۶ درصد از تقاضای جهانی در سال جاری میلادی محسوب می‌شود. این رقم، شوک‌های تاریخی نفت (۴.۵ میلیون بشکه در ۱۹۷۳، ۵.۶ میلیون بشکه در ۱۹۷۹ و ۴.۳ میلیون بشکه در ۱۹۹۱) را پشت سر گذاشته است.

تفاوت ساختاری؛ فراتر از نفت خام

به گزارش آقای اقتصاد و به نقل از خبرگزاری تسنیم کارشناسان معتقدند بحران فعلی با شوک‌های دهه‌های گذشته تفاوتی بنیادین دارد. برخلاف دهه‌های ۷۰ و ۹۰ میلادی، این اختلال به‌طور همزمان عرضه نفت خام، گاز طبیعی، سوخت‌های تصفیه‌شده (دیزل و سوخت جت) و حتی کود کشاورزی را هدف قرار داده است. برای نمونه، این درگیری حدود یک‌پنجم از عرضه LNG جهانی (از قطر و امارات) را از مدار خارج کرده است؛ در حالی که در سال ۱۹۷۹، تجارت LNG اساساً وجود خارجی نداشت.

مقایسه با انقلاب ایران (۱۹۷۹)

اگرچه بحران کنونی در شاخص «کاهش روزانه» رکورددار است، اما در شاخص «حجم کل عرضه از دست‌رفته» (Cumulative Loss)، انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۷۹ همچنان بزرگترین بحران تاریخ انرژی باقی مانده است. محاسبات نشان می‌دهد در آن دوره، مجموع زیان تولید طی سه سال به بیش از ۲.۷ میلیارد بشکه رسید، در حالی که در بحران کنونی، مجموع عرضه حذف‌شده از بازار تا پیش از توافق موقت ۱۷ ژوئن، حدود ۱.۵ میلیارد بشکه برآورد شده است.

واکنش جهانی

آژانس بین‌المللی انرژی در پاسخ به این نوسانات، با آزادسازی رکوردشکن ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک، تلاش کرده است بخشی از عرضه از دست رفته خاورمیانه را جبران کند. با این حال، کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند به دلیل ماهیت پیچیده این اختلالات در زنجیره تأمین گاز و پالایشگاه‌ها، اثرات این بحران در بازارهای انرژی ممکن است تا ماه‌ها و در بخش گاز تا سال‌ها ادامه یابد.