خطر حذف یارانه نقدی در بازنگری دهک‌ها؛ چه کسانی از فهرست یارانه‌بگیران حذف می‌شوند؟

به گزارش آقای اقتصاد و به نقل از خبرآنلاین در حالی که ارزش واقعی یارانه نقدی در برابر تورم بالا به شدت کاهش یافته است، اکنون بسیاری از خانوارها با نگرانی تازه‌ای روبه‌رو هستند: احتمال حذف از فهرست دریافت‌کنندگان یارانه. دولت اعلام کرده در چارچوب بازنگری دهک‌های درآمدی، با تکیه بر داده‌های مالیاتی و بانکی، وضعیت اقتصادی خانوارها را دوباره ارزیابی خواهد کرد.

یارانه‌ای که زیر فشار تورم کوچک شد

یارانه نقدی ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومانی از اردیبهشت ۱۴۰۱ تاکنون بدون تغییر باقی مانده است. این در حالی است که نرخ تورم در برخی ماه‌های سال جاری به حدود ۵۷.۷ درصد رسیده و قدرت خرید این مبلغ به شدت کاهش یافته است.

اگرچه دولت با اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی یک میلیون تومانی تلاش کرده بخشی از هزینه‌های سبد معیشت خانوارها را پوشش دهد، اما فاصله میان رقم یارانه و نرخ تورم باعث شده این حمایت‌ها تأثیر محدودتری بر معیشت خانوارهای کم‌درآمد داشته باشد.

چالش داده‌های اقتصادی در دهک‌بندی

یکی از مهم‌ترین چالش‌های سیاست‌های حمایتی، دقت و کیفیت داده‌هایی است که برای دهک‌بندی خانوارها استفاده می‌شود. معاون وزیر رفاه، یعقوب اندایش، نیز به وجود مشکلات در این داده‌ها اشاره کرده است.

از جمله مهم‌ترین ابهامات در این زمینه، تفسیر تراکنش‌های بانکی است. حجم بالای گردش حساب لزوماً به معنای درآمد بالا نیست؛ زیرا ممکن است مربوط به پرداخت اجاره، فعالیت‌های کاری یا تراکنش‌های مرتبط با شغل فرد باشد.

از سوی دیگر، نقص اطلاعات املاک نیز یکی دیگر از چالش‌هاست. از حدود ۶۰ میلیون ملک موجود در کشور، تنها حدود ۱۳ میلیون ملک دارای سند تک‌برگ و اطلاعات شفاف هستند. این موضوع باعث می‌شود بخش قابل توجهی از دارایی‌های ملکی در پایگاه‌های اطلاعاتی به‌طور کامل ثبت نشده باشد.

معیارهای جدید حذف یارانه

بر اساس اعلام دولت، از بهمن ۱۴۰۴ معیارهای جدیدی برای حذف برخی خانوارها از فهرست یارانه‌بگیران در نظر گرفته شده است. طبق این ضوابط، افراد زیر ممکن است از دریافت یارانه حذف شوند:

• خانوار تک‌نفره با درآمد بیش از ۳۰ میلیون تومان
• خانوار دو نفره با درآمد بیش از ۳۶ میلیون تومان
• دارندگان املاک با ارزش بیش از ۵۰ میلیارد تومان
• مالکان خودرو با ارزش بیش از ۵ میلیارد تومان

برخی کارشناسان معتقدند تعیین این سقف‌ها بدون در نظر گرفتن اثر تورم می‌تواند باعث شود بخشی از خانوارهای متوسط نیز در دسته خانوارهای پردرآمد قرار گرفته و از حمایت‌های دولتی محروم شوند.

تجربه اشتباهات در دهک‌بندی

در سال‌های گذشته نیز مواردی از خطا در دهک‌بندی گزارش شده است. برخی خانوارها به دلیل تغییر شاخص‌ها یا نقص در اطلاعات دارایی و درآمد، به‌طور ناگهانی از دهک‌های پایین به دهک‌های ۸ تا ۱۰ منتقل شدند و یارانه آن‌ها قطع شد.

در حال حاضر از جمعیت ۸۶ میلیونی کشور حدود ۱۳ میلیون نفر یارانه نقدی دریافت نمی‌کنند. با اجرای فرآیند جدید بازنگری دهک‌ها، نگرانی‌هایی درباره افزایش این تعداد وجود دارد.

چه کسانی از حذف یارانه در امان هستند؟

در میان این نگرانی‌ها، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده برخی گروه‌ها به‌طور کامل از فرآیند حذف یارانه مستثنا هستند. به گفته احمد میدری، یارانه گروه‌های زیر قطع نخواهد شد:

• بیماران خاص
• افراد دارای معلولیت
• مددجویان سازمان بهزیستی
• مددجویان کمیته امداد

به گفته مسئولان، با دریافت کد ملی این افراد و ثبت در سامانه‌های حمایتی، یارانه آن‌ها از هرگونه حذف احتمالی مصون خواهد بود.